Column 20 Friesch Dagblad

Vandaag column nr. 20! Hier volgt de tekst:

Witte Wintertijd.

De gezelligste tijd van het jaar, zeggen ze hier, komt steeds dichterbij.

Een tijd van winter met veel sneeuw, gezellig rond het haardvuur met lekkernijen en bijpassende drankjes met als hoogtepunt de kerstviering, is aanstaande.
Vorig jaar hadden we op 25 oktober al onze eerste sneeuwdeken te pakken.
De sneeuw viel, bleef vallen en ging eigenlijk niet meer weg tot eind april, begin mei van dit jaar. “Eigenlijk niet meer weg” betekent feitelijk dat de ervaring de Zweden heeft geleerd dat de winter in drie keer komt. De eerste keer een laagje van een centimeter of drie dat na enkele dagen weer verdwijnt. Dat proces herhaalt zich nog een keer om voor de derde keer definitief te blijven liggen. Die derde keer bracht vorig jaar een pak sneeuw van gemiddeld een meter hoog. Gemiddeld dan, want op sommige plaatsen lag er zelfs anderhalve meter of meer. Onwetend toen hoe de winters hier in Zweden zouden zijn, dacht ik dat het heel normaal was, zoveel sneeuw. Een burenpraatje over de besneeuwde heg maakte mij duidelijk dat het echt wel extreem was, zoveel kraakheldere “poedersuiker”. Zelfs de autochtone Zweden waren de sneeuw met al z’n pracht maar toch ook de overlast, na vijf maanden spuugzat. Zo erg als de laatste winter zal de komende winter niet worden, is de verwachting. Het eerste laagje sneeuw van dit jaar hebben we al gehad. Met een dikte van drie centimeter sneeuw, is het met de temperaturen rond en onder het vriespunt, lang blijven liggen. Nu de thermometer weer stijgt, is de sneeuw ook weer verdwenen. Het regent nu zelfs en dan is het juist oppassen geblazen! De vorst zit nog wel in de grond en overal ontstaan glijbanen. Je weet het, je houdt er rekening mee door voorzichtigheid en aangepast schoeisel en toch verbaas ik mij dat ik nog geen arm of been heb gebroken. Verraderlijk weer, heet dat. Deze week sprak ik een Zweedse mevrouw met meer dan zeventig jaar bewuste winterse ervaring, die mij vertelde dat aanstaande zondag de tweede lading witte vlokken naar beneden komt.
“Hoe ze dat wist?”, vroeg ik. “Je ziet en ruikt het aan de lucht, jongen!”, zei ze met een stem die duidelijk was aangetast door het vele roken van zware shag. Ook het door reumatiek aangetaste beendergestel gaf haar duidelijk de indicatie dat de koude periode niet lang meer kon duren. Zolang het maar niet te lang duurt, vinden de Zweden het allemaal prachtig. De winter- en/of spijkerbanden (dubbs) worden onder de voertuigen geschroefd, de lange latten en schaatsen worden uit het vet gehaald en overal zie je de kerstversieringen in al hun verlichte kleurenpracht op de gevels opdoemen. Sinterklaas kennen ze hier niet, dus de kerstattributen liggen hier al begin oktober in de winkelschappen.
Kortom: de gezelligste tijd van het jaar rammelt hier aan de voordeuren!

Roel Heidema.

www.vilasig.com

Vrijdag 29 november 2013

Vandaag de laatste dag in klas 1B doorgebracht, met niet echt veel nieuwe dingen. Een knutselwerkje voor Lucia, oefenen voor Lucia (nog 2 weken, dan is het eindelijk zo ver!) en tussendoor nog even rekenen en een minilesje natuuronderwijs. Om half 1 was het 'slut för idag' (klaar voor vandaag) en omdat er verder niet veel te doen was, ben ik van pure ellende om 1 uur ook maar naar huis gegaan 
Ik ben nu drie weken in klas 1 t/m 3 geweest, met allemaal juffen en ben volgende week ik klas 4, bij mijn eerste meester. Overigens zeggen de leerlingen hier nauwelijks juf of meester tegen de leerkrachten, maar worden 'we' gewoon bij de voornaam genoemd, ongeacht de leeftijd. Heel af en toe hoor je eens 'fröken', maar dat is sporadisch. Meester Björn heeft er al helemaal zin in, want hij ziet wel mogelijkheden om mijn aanwezigheid te benutten en voor mij is dat alleen maar mooi, natuurlijk. Kan ik ook een beetje nuttig bezig zijn. 
Al met al ontzettend leuk, deze språkpraktikplats. En mijn woordenschat is weer enorm gegroeid. Ik weet nu tenminste wat 'fingervirka' (vingerhaken) is en als iemand zijn 'kalsonger' kwijt is, weet ik dat we naar een onderbroek moeten zoeken. Ontzettend leerzaam dus 

Donderdag 28 november 2013

Vanochtend deel 2 van de 'nationellt prov' gehad, een schrijfopdracht. We kregen vier opdrachten, waaruit we eentje konden kiezen. Als bron kregen we dezelfde teksten erbij als die van dinsdag met de leesopdracht. Het thema was 'I en annan värld' (in een andere wereld) en ik heb gekozen voor de tekst die over dagdromen ging. We hadden drie uur de tijd en dat was ruim voldoende om een tekst tussen de 300 en 600 woorden te schrijven. Ik moest er alleen om denken dat ik niet zat te dagdromen  Na 2 uur was de klus geklaard en had ik nog even tijd om bij mijn vorige lerares Margit binnen te wippen. Altijd leuk, want dat mens is zo heerlijk enthousiast.
Daarna uiteraard weer naar de Stenbergaskola, waar ik 1 uurtje in klas 1B heb gezeten en 1 uur in 2/3 B. Tussendoor heb ik 10 minuten als 'busvakt' gefungeerd: verschillende kinderen gaan met de (school)bus naar huis en terwijl ze wachten moet er toezicht van school bij zijn. Omdat iedereen het vandaag druk had met een werkbezoek van plaatselijke politici, 'mocht' ik de busvakt vandaag doen. Nou, dat was pittig, want er stond welgeteld 1 leerling op de bus te wachten. Dus dat was te doen 
Een ander fenomeen hier op school, is de aanwezigheid van een 'torkskåp' (droogkast) in elke gang. Een soort wasdroger, maar dan anders. De kinderen kunnen daar hun natte jassen, handschoenen e.d. in leggen, zodat de spullen weer droog zijn als ze naar buiten gaan. En dat was vandaag best handig, want het regende af en toe. 
Het laatste uur in klas 2/3 B werden de liedjes geoefend voor de Luciaviering, dus ik heb vandaag een stuk of 100 Zweedse kerstliedjes gehoord. Nou ja, 17 geloof ik. In ieder geval een heleboel. Het enige liedje dat ik mee kon zingen, was 'I wish you a merry Christmas'. Maar misschien zegt dat meer over mijn algemene ontwikkeling dan over mijn niet toereikende kennis van het Zweeds  Morgen nog 1 dagje in 1B en dan volgende week naar klas 4!

Woensdag 27 november 2013

Vanmiddag het laatste uur zelfstandig een groep(je) gedraaid. Anna Maria van klas 2/3 B moest eerder weg i.v.m. een cursus. Bleek ik alleen klas 2 te hebben, 12 stuks, waarvan 1 afwezig. Klas 3 had nl. 'slöjd' (handvaardigheid). Een makkie dus  
De opdrachten waren het doen van een rekenspel, waarvan ik dacht dat het ongeveer 100 jaar oud was (bleek 45 jaar te zijn, dus dat viel ontzettend mee, haha) en een verhaaltje schrijven. Het rekenspel is enigszins te vergelijken met loco, maar dan allemaal van dik karton, maar het principe is hetzelfde. Ze moeten sommetjes uitrekenen, de kaartjes op de goede antwoorden leggen en vervolgens de boel omdraaien om te controleren of ze het goed hadden. Dit spel was bedoeld om het automatiseren te oefenen. Tja, je moet wat als je vandaag niet aan de beurt bent om de 6 beschikbare computers te gebruiken  
Ik had ze beloofd om de laatste 10 minuten een Nederlands liedje te gaan zingen, dus we hebben het uur afgesloten met Vader Jacob in het Nederlands. Zo grappig om te zien hoe die Zweedse bekjes hun best deden om de Nederlandse tongval onder de knie te krijgen. Maar ze vonden het 'kul'! (en dat is in het Zweeds een veel netter woord dan in het Nederlands!).
De sneeuw die vorige week donderdag viel, is overigens weer verdwenen. Gisteren tegen de avond begon het te dooien en dat heeft de hele nacht doorgezet. Dus vanochtend waren er nog een paar zielige kleine hoopjes over. Nu wachten op de tweede en derde lading, want pas bij de derde keer blijft het liggen, zeggen de Zweden. Vi ska se (we zullen zien)!

Dinsdag 26 november 2013

Zo, de eerste twee dagen van deze week zitten er weer op! Gisteren hoefde ik zelf niet naar school i.v.m. de toetsen deze week, dus was ik de hele dag op de Stenbergaskola. Ik was nog niet in klas 1B bij Elisabet geweest, dus dat was het doel! De eerst les was schaatsen in de ijshal, dus: helpen met schaatsen vastmaken (géén easygliders hier, maar allemaal aan de hockeyschaatsen én helm verplicht!). Daarna was er officieel 20 minuten pauze en zou de les om 9.40 uur beginnen, maar ja, 'rast' is hier heilig, dus toen we pas om half 10 terug bij school waren, werd de pauze met tien minuten verlengd, zodat het kroost (en juf) wel aan hun 20 minuten kwamen. Dus om 9.50 uur begon het echte werk. Een klasje van 14 leerlingen, waarvan er 11 aanwezig waren en lawaai hadden voor 30... Werd ik in alle andere groepen altijd keurig geïntroduceerd, was dat hier anders. Ik was er helemaal klaar voor om mijn standaardpraatje weer af te steken (wie ik ben en wat ik kom doen), maar dat was deze keer niet nodig. Tja, geen mens is gelijk 
Na één van de pauzes leest Elisabet voor uit 'Mästerkatten i stövlarna', de Zweedse versie van de Gelaarsde Kat. Toen ik overigens later door een catalogus bladerde, kwam ik o.a. Zweedse vertalingen van boeken van Guus Kuijer tegen. Zo grappig!
's Middags ging het kroost oefenen voor Lucia, samen met de andere 1e klas. Is een beetje te vergelijken met de 'stukjes' die de Nederlandse kinderen doen met kerst. Het feest vindt plaats op 13 december, dus dat komt al dichterbij. Ben erg benieuwd naar het uiteindelijke resultaat.
Vandaag moest ik eerst naar Söderhamn om deel 1 van de 'nationellt prov' af te leggen, het leesonderdeel. Nou, met recht LEESonderdeel: 5 megateksten waarvan ik bij voorbaat al dacht dat ik ongeveer een dag nodig zou hebben om die te lezen, met ieder 2 tot 4 vragen. We hadden 2 uur de tijd en alle minuten zijn besteed, plus nog een paar extra gesmokkelde minuten, omdat mijn lerares niet al te streng was. Met 'klotsende oksels' van de inspanning is het me net gelukt om alle vragen te beantwoorden, maar tjongejongejonge, dit onderdeel viel niet mee. Gelukkig is het niet alleszeggend, want ook alle opdrachten die we de afgelopen maanden hebben gedaan, tellen mee voor het wel of niet halen van deze cursus, maar het was hard werken. 
Daarom arriveerde ik om half 11 op de Stenbergaskola en dan begint de lunch. Om half 12 ging ik met invalster Gerd (ja, een vrouw) mee naar 1B, want Elisabet had vandaag VAB (haar zieke kind verzorgen). Het laatste uur gingen ze weer oefenen voor Lucia en heb ik daarom in klas 2/3 B doorgebracht, waar ik weer als leesjuf heb gefungeerd. Morgen mag ik in die groep het laatste uur helemaal zelfstandig doen, want de juf (Anna Maria) moet eerder weg i.v.m. een cursus. Helemaal leuk, kan ik vast even oefenen!

Zondag 24 november 2013

De temperaturen blijven schommelen bij de nul graden. De sneeuw die vorige week donderdag viel, ligt er dus nog steeds! Langzaam verandert die in ijs en geeft dus slipgevaar! (HALKRISK!) Dat "halkrisk" hindert onze spagasten op het zwembad niet. In gezwinde draf rennen ze vanuit het zwembad naar buiten waar de hottubbs (tunnerna) en sauna (bastu) staan. Met een buitentemperatuur van min drie is het geen straf om in veertig graden tobbewater te springen. Ook voor de bastu met tachtig graden is het dringen. Elke dinsdag- en donderdagavond is het stoken als een machinist op een stoomlocomotief. Koud water serveren met schijfjes citroen en sinaasappel en maar waarschuwen dat het glad is. Toch gaan er altijd wel een paar plat in de haast op de heen of de terugreis. Zelf ging ik vorige week ook plat/nat! Aan de rand van de tobbe hangen twee touwtjes. Eén voor de thermometer en één voor de stop/plugg. Op de vraag van mijn collega Frida S. (we hebben er twee van) hoe warm het water was, greep ik het verkeerde touwtje en met een slurpend geluid liep het warme water de bastu uit. De enige manier om het verder leegstromen te stoppen was om er zelf maar in te "hoppen". Gelukkig was Frida snel terug met een badjas (badrock, badkappa), maar had onderweg met tranen in haar ogen van het lachen aan iedereen die het maar horen wilde verteld, dat Rocco zijn fout met een spontane actie had recht gezet. Ach ja, "jag är så duktig!" 

Column 19 Friesch Dagblad

Als het goed is, heeft er gisteren weer een column van Roel in het Friesch Dagblad gestaan. Vorige een keertje niet i.v.m. verslaggeving van de verkiezingen in Leeuwarden. Hierbij de tekst:

Lage land of lommerrijk

Opgegroeid in het Groninger landschap en dertig jaar genoten van de Friese vergezichten doen je vergeten hoe mooi dat turen over de velden kan zijn.

Als je dagelijks leeft in een vaste omgeving, zie je soms niet meer dat de natuur in je habitat toch wel heel schoon is. Iedereen heeft dat vast wel eens ervaren na thuiskomst van een meerdaagse vakantie. De bergen in Zwitserland zijn prachtig mooi met hun witte wintermutsen, maar na een week zie je het bijna niet meer.
Witte, zonovergoten stranden die je doen dansen van het hete zand onder de voetzolen; we vinden het schitterend. Toch komt er een moment dat je weer verlangt naar je eigen stekkie met de vertrouwde omgeving om je heen. De vakantie met de “anders dan we gewend zijn omstandigheden” is voorbij en “blij dat we weer thuis zijn”!
Anders is het als je gaat verhuizen naar een land met een andere leefomgeving.
Ik schrijf bewust “verhuizen”, want “emigreren” klinkt zó definitief en zó ver weg.
Emigreren doe je naar een land als Amerika of Canada zoals zo velen een kleine halve eeuw geleden deden. Het is natuurlijk maar gevoelsmatig, want als je je spullen inpakt en zo’n 1700 km verderop weer uitstalt in het land van de Zweden, is het niets anders dan emigreren, maar toch…….
Wonen in een bosrijk gebied zoals op heel veel plaatsen in Zweden – waar je je gat niet kunt keren of er staat wel een boom – is het wel even aanpassen. Nu ik in midden Zweden woon, moet ik reizen om de horizon te zien. Een ander land, een andere biotoop doet je dwingen om ook een andere kijk op je omgeving te hebben. Lommerrijk is het hier met heel veel naaldbomen, gemêleerd met alle soorten loofbomen. Als je denkt dat er maar één kleur groen is, vergis je je. Van licht- tot donkergroen en alle varianten die daar tussenin zitten. Niet alleen ‘s zomers is dat een prachtige ontdekking, in dit herfstige seizoen, waar de groene kleur de overhand blijft houden, komt de natuur zo van een schilderij van Bob Ross. Behalve de kleurenpracht heeft bos natuurlijk meer voordelen. Wat te denken van al die geuren die bomen en struiken verspreiden. Daar kunnen de duurste flesjes met reukwater niet tegenop. Wil je je partner verrassen met een lekker luchtje voor haar verjaardag of zomaar tussendoor…….. stuur haar het bos in! Ook de beschutting die je kunt hebben van een bosrijk gebied is aangenaam, vooral bij harde gure winden. Een nadeel, als je dat zo wilt uitleggen, is misschien dat het eerder donker is in huis, maar wij moeten ons aanpassen aan de natuur en niet andersom. Toegegeven, ik mis de vlakke velden en de wijde blik van het Friese land!      

 

Roel Heidema

www.vilasig.com